Lyme hastalığı nedir? Neden olur?

Lyme Hastalığı, aynı zamanda Lyme Borreliosis olarak da bilinir ve esas olarak keneler aracılığıyla bulaşan bir enfeksiyon hastalığıdır. Bu hastalık, Borrelia isimli bir bakteri türü tarafından kaynaklanır ve en belirgin belirtisi, kene ısırığından yaklaşık bir hafta sonra ortaya çıkan, genişleyen ve genellikle kaşıntılı veya ağrılı olmayan "eritema migrans" adı verilen bir cilt döküntüsüdür. Peki neden oluşur? Tedavi yöntemleri nelerdir? İşte haberin detayları..

Lyme hastalığı, özellikle Ixodes cinsi siyah bacaklı geyik keneleri tarafından taşınır. Dört ana Borrelia türü bu hastalığa neden olabilir: Avrupa ve Asya'da daha yaygın olan Borrelia afzelii ve Borrelia garinii; Amerika'da ise Borrelia burgdorferi ve Borrelia mayonii türleri Lyme hastalığının ana nedenlerindendir.

Keneler, çoğunlukla çimenlik ve yoğun ormanlık alanlarda bulunur. Bu bölgelerde yaşayan ya da zaman geçiren kişiler, Lyme hastalığına yakalanma riski altındadır. Lyme hastalığından korunmak için, kene yoğunluğu olan bölgelerde dikkatli olunmalı ve gerekli önlemler alınmalıdır.

Lyme Hastalığı Neden Olur?

Lyme hastalığı, Borrelia bakterilerini taşıyan siyah bacaklı geyik kenesinin ısırması sonucu oluşur. Bu keneler genellikle bir susam tanesi büyüklüğünde oldukları için fark edilmeleri zor olabilir. Enfekte bir kenenin ısırmasıyla bakteriler cilde girer ve kan dolaşımına geçer. Çoğu vakada, Lyme hastalığının insana bulaşması için kenenin en az 36-48 saat boyunca yapışık kalması gerekir. Kenenin şişmiş olması, bakteri bulaştıracak kadar uzun süre beslendiğinin işaretidir. Bu nedenle, kenenin en kısa sürede ve doğru şekilde çıkarılması enfeksiyon riskini azaltabilir.

Lyme Hastalığı Risk Faktörleri

Ormanlık veya çimenli alanlarda zaman geçirmek.

Açık havada cildi açık bırakmak.

Keneyi hızla ve doğru şekilde çıkaramamak.

Lyme Hastalığı ile Ortaya Çıkabilecek Komplikasyonlar

Tedavi edilmeyen Lyme hastalığı, kronik eklem iltihabı (Lyme artriti), yüz felci ve nöropati gibi nörolojik sorunlar, hafıza bozukluğu gibi bilişsel kusurlar ve kalp ritmi düzensizliklerine yol açabilir.

Lyme Hastalığı Nasıl Önlenir?

Uzun çimenli, ağaçlık ve çalılık alanlardan kaçınmak.

Kapalı ayakkabı, uzun pantolon, uzun kollu gömlek, şapka ve eldiven giymek.

Pantolon paçalarını çorapların içine sokmak.

Patikalarda kalmak ve alçak çalılıkların üzerinde yürümekten kaçınmak.

Böcek kovucu ilaçlar kullanmak (çocuklarda dikkatli kullanılmalıdır).

Kıyafetlere permetrin içeren ürünler uygulamak.

Evde ve bahçede kenelere karşı önlem almak (çalılıkları temizlemek, çimleri biçmek).

Ormanlık veya çimenli alanlardan döndükten sonra duş almak ve kendini, çocuklarını ve evcil hayvanlarını kene açısından kontrol etmek.

Lyme Hastalığı Belirtileri ve Tipleri

Lyme hastalığının belirtileri ve semptomları farklı aşamalarda ortaya çıkabilir:

Erken Belirtiler (1 ay içinde):

Küçük kırmızı yumru (sivrisinek ısırığına benzer).

Döküntü (eritema migrans): Kızarıklık genellikle 3-30 gün içinde ortaya çıkar, kaşıntılı veya ağrılı değildir ve dokunulduğunda sıcak olabilir.

Ateş, titreme, yorgunluk, vücut ağrıları, baş ağrısı, şişmiş lenf düğümleri.

İlerleyen Belirtiler (haftalar veya aylar sonra):

Vücudun diğer bölgelerinde eritema migrans döküntüleri.

Şiddetli eklem ağrısı ve şişlik (özellikle dizlerde).

Nörolojik sorunlar (menenjit, Bell felci, uzuvlarda uyuşma veya güçsüzlük).

Kalp problemleri (çarpıntı, düzensiz nabız), gözde iltihaplanma, karaciğerde iltihaplanma, şiddetli yorgunluk.

Her kene ısırığı Lyme hastalığına yol açmaz, ancak kenenin cilde ne kadar süre yapışık kaldığı riski artırır. 36-48 saatten kısa süreli yapışıklıklarda enfeksiyon riski düşüktür. Kene ısırığı sonrası belirtiler gösteren veya Lyme hastalığının yaygın olduğu bölgelerde yaşayan bireyler hemen doktora başvurmalıdır.

Lyme Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?

Lyme hastalığının belirtileri, birçok başka tıbbi durumla benzerlik gösterdiğinden teşhis edilmesi zor olabilir. Ayrıca, Lyme hastalığını taşıyan keneler, aynı zamanda başka hastalıkları da yayabilirler. Eğer Lyme hastalığının karakteristik hedef tahtası döküntüsü görülmüyorsa, doktor öncelikle fiziksel muayene yapar ve hastanın sağlık geçmişini değerlendirir. Bu süreçte, hastanın belirtilerini detaylıca anlatması ve varsa diğer sağlık koşullarını paylaşması önemlidir. Örneğin, doktor hastaya yaz aylarında açık havada bulunup bulunmadığını ve kendini kene ısırığı açısından kontrol edip etmediğini sorabilir.

Fizik muayenenin yanı sıra, Lyme hastalığını teşhis etmek için laboratuvar testleri de yapılabilir. Bu testler, vücudun bakterilere karşı ürettiği antikorları tespit etmeye yöneliktir ve enfeksiyonun başlamasından birkaç hafta sonra yapılması en doğrusudur. Lyme hastalığının teşhisinde en yaygın kullanılan testler ELISA ve Western blot testleridir.

ELISA Testi

Enzime bağlı immünosorbent testi (ELISA), Lyme hastalığını tespit etmek için en yaygın kullanılan testtir ve Borrelia burgdorferi bakterisine karşı vücudun oluşturduğu antikorları tespit eder. Ancak, bu test bazen yanlış pozitif sonuçlar verebilir, bu nedenle tek başına teşhis için yeterli değildir. ELISA testinin pozitif çıktığı durumlarda, Western blot testi yapılır.

Western Blot Testi

Western blot testi, ELISA testi pozitif sonuç verdiğinde uygulanır ve Borrelia burgdorferi bakterisinin çeşitli proteinlerine karşı vücudun geliştirdiği antikorları tespit eder. Bu iki aşamalı yaklaşım, Lyme hastalığının kesin tanısını koymak için kullanılır.

Lyme Hastalığı Nasıl Geçer?

Lyme hastalığının erken belirtileri zamanla hafifleyebilir ve kendiliğinden ortadan kaybolabilir. Ancak, belirtilerin geçmesi hastalığın tamamen iyileştiği anlamına gelmez. Tıbbi tedavi olmadan Lyme hastalığı, enfeksiyondan birkaç ay veya yıl sonra vücudun diğer bölgelerine yayılabilir ve daha ciddi nörolojik sorunlara yol açabilir. Ayrıca, Lyme hastalığını taşıyan keneler, babesiosis ve hummalı ateş gibi diğer hastalıkları da bulaştırabilir.

Lyme Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?

Lyme hastalığının tedavisinde antibiyotikler kullanılır. Tedavi ne kadar erken başlarsa, iyileşme o kadar hızlı ve etkili olur. Erken aşamadaki Lyme hastalığı için genellikle ağızdan alınan antibiyotikler kullanılır.

Lyme hastalığının merkezi sinir sistemini etkilediği ilerlemiş vakalarda, doktorlar genellikle 14 ila 28 gün süren intravenöz (damar içi) antibiyotik tedavisi önerir. Bu tedavi enfeksiyonu ortadan kaldırmada etkili olsa da, bazı semptomların tamamen düzelmesi zaman alabilir.

Tedavi sonrası, bazı vakalarda hala kas ağrıları ve yorgunluk gibi semptomlar görülebilir. Bu duruma "tedavi sonrası Lyme hastalığı sendromu" denir. Bu devam eden semptomların nedeni tam olarak bilinmemektedir ve ek antibiyotik tedavisi genellikle yardımcı olmaz.

Lyme Hastalığı İçin Yaşam Tarzı Değişiklikleri ve Evde Bakım

Lyme hastalığının tedavisinde antibiyotikler kanıtlanmış en etkili yöntemdir ve mutlaka doktor gözetiminde kullanılmalıdır. Lyme hastalığı olan veya Lyme hastalığı olduğunu düşünen bireyler, rahatlama sağlamak için çeşitli alternatif tedavi yöntemlerine başvurabilirler, ancak bu tedavilerin etkili olduğu bilimsel olarak kanıtlanmamıştır ve bazı durumlarda zararlı veya ölümcül olabilirler. Alternatif tedavi yöntemlerini düşünen bireyler mutlaka önce bir doktorla konuşmalıdır.

Lyme hastalığının belirtileri ve tedavi süreci hakkında daha fazla bilgi edinmek ve doğru önlemler almak için her zaman sağlık profesyonellerine danışılmalıdır.

16 May 2024 - 12:21 Edirne/ Edirne- Sağlık


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Edirne Haber Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Edirne Haber hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Edirne Haber editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Edirne Haber değil haberi geçen ajanstır.